Zrozumieć chorobę Alzheimera – jak wspieramy seniorów i rodziny

Choroba Alzheimera dotyka milionów ludzi na całym świecie, a wraz ze starzeniem się społeczeństwa liczba osób zmagających się z tym schorzeniem będzie wzrastać. Opieka nad bliskim chorym jest dużym wyzwaniem, dlatego warto wiedzieć, jak odpowiednio reagować na zmieniające się potrzeby osoby chorej.

Poznać perspektywę chorego

Podstawą dobrej opieki jest próba zrozumienia tego, co przeżywa osoba z Alzheimerem. Jest to postępująca choroba neurodegeneracyjna, która prowadzi do stopniowego uszkadzania komórek nerwowych i pogarszania funkcjonowania mózgu. Początkowo mogą pojawiać się trudności z zapamiętywaniem nowych informacji, z czasem problemy z orientacją w znanych miejscach, rozpoznawaniem osób czy własnego wizerunku. Wraz z rozwojem choroby coraz trudniejsze staje się również samodzielne wykonywanie codziennych czynności. Mogą wystąpić problemy z mówieniem i doborem odpowiednich słów, a później także znaczne ograniczenie możliwości porozumiewania się. Zmianom może ulegać również poczucie własnej tożsamości. Dla chorego sytuacja ta bywa źródłem lęku, frustracji i poczucia zagubienia. Zrozumienie tych doświadczeń pozwala rodzinie lepiej reagować na jego potrzeby i ograniczać poczucie osamotnienia.

Aktywność i ćwiczenia na co dzień

Choć obecnie nie ma terapii, która całkowicie zatrzymywałaby rozwój choroby Alzheimera, dostępne są metody wspierające funkcjonowanie i mogące spowalniać postęp niektórych objawów. Ważną rolę odgrywa aktywizowanie funkcji poznawczych. Ćwiczenia pamięci, koncentracji oraz angażowanie różnych zmysłów mogą stanowić wartościowy element codziennej rutyny. Pomocna może być także terapia walidacyjna, opierająca się na uważnym słuchaniu chorego i traktowaniu jego wypowiedzi oraz emocji z szacunkiem. Dzięki temu opiekun może lepiej poznać potrzeby i przeżycia osoby chorej, nawet jeśli jej sposób komunikowania się uległ zmianie. Nie należy zapominać również o aktywności fizycznej i rehabilitacji. Powinny one zawsze odpowiadać możliwościom oraz aktualnemu stanowi zdrowia.

Bezpieczne i przyjazne otoczenie

W miarę postępu choroby osoba z Alzheimerem potrzebuje coraz większego poczucia przewidywalności i bezpieczeństwa. Częste zmiany, takie jak przeprowadzka czy przemeblowanie, mogą zwiększać dezorientację i niepokój. Dlatego dobrze jest utrzymywać możliwie stały rytm dnia oraz ograniczać niepotrzebne modyfikacje otoczenia. Warto również dostosować mieszkanie do potrzeb chorego. Należy zadbać o bezpieczeństwo schodów i podłóg, aby zmniejszyć ryzyko upadków. Niebezpieczne przedmioty, między innymi noże, zapałki, leki czy detergenty, powinny być przechowywane w miejscach niedostępnych. Istotne jest także odpowiednie zabezpieczenie drzwi i okien, szczególnie gdy istnieje ryzyko, że chory samodzielnie opuści mieszkanie i straci orientację w terenie.

Kiedy potrzebna jest całodobowa pomoc?

Alzheimer jest chorobą postępującą, dlatego z czasem samodzielność pacjenta może zostać znacznie ograniczona. W zaawansowanym stadium chory może potrzebować pomocy nawet przy wykonywaniu podstawowych czynności i stałego nadzoru. Opieka na tym etapie bywa szczególnie wymagająca, ponieważ mimo zachowanej sprawności ruchowej pacjent może mieć poważne trudności z komunikowaniem się i rozumieniem otoczenia.

Pobierz poradnik dla rodzin osób z chorobą Alzheimera: https://emeis.pl/wp-content/uploads//2024/09/Folder-Alzheimer_Ogolny_2024.pdf

Mogą pojawiać się również gwałtowne zmiany nastroju, niepokój, próby oddalania się czy zachowania agresywne. Dla rodziny jest to bardzo obciążające, dlatego nie należy traktować korzystania z profesjonalnej pomocy jako porażki. W zależności od sytuacji warto rozważyć wsparcie pielęgniarki, opiekuna medycznego lub specjalistycznej placówki zapewniającej opiekę osobom z chorobami otępiennymi. W zaawansowanym stadium profesjonalna, całodobowa opieka może zapewnić choremu bezpieczeństwo, a rodzinie niezbędne odciążenie.

Centra Alzheimera w emeis Polska

W naszych 3 domach opieki – Rezydencja Na Dyrekcyjnej we Wrocławiu, Rezydencja HONORATA w Chorzowie i Rezydencja DZIELNA w Warszawie działają Centra Alzheimera. Są to oddzielne przestrzenie z dedykowanym, stale podnoszącym kwalifikacje personelem dla osób z tym schorzeniem. O tym jak działa Centrum Alzheimera mówi Magdalena Adachowska, kierownik działu terapii i animacji z Rezydencji na Dyrekcyjnej.

Oddzielna, dedykowana przestrzeń

Osoby z chorobą Alzheimera często mają trudności z orientacją w czasie i przestrzeni. Nadmiar bodźców, hałas czy nieczytelny układ pomieszczeń mogą powodować dezorientację, lęk oraz nasilenie objawów choroby. Dlatego Centrum Alzheimera funkcjonuje jako wyodrębniona przestrzeń naszego domu opieki. Została zaprojektowana z myślą o bezpieczeństwie i komforcie mieszkańców – zastosowaliśmy intuicyjne oznaczenia, zabezpieczenia przed niekontrolowanym opuszczeniem oddziału oraz rozwiązania architektoniczne ułatwiające codzienne funkcjonowanie.

Dużą wagę przywiązujemy również do organizacji dnia. Stały rytm aktywności, odpowiednio dobrane oświetlenie oraz plan dnia pomagają regulować rytm dobowy i ograniczać tzw. zespół zachodzącego słońca, czyli nasilający się w godzinach popołudniowych i wieczornych niepokój, pobudzenie oraz dezorientację.

Jak wygląda leczenie i terapia w Centrum Alzheimera?

Chociaż współczesna medycyna nie dysponuje metodą pozwalającą całkowicie wyleczyć chorobę Alzheimera, odpowiednio prowadzona terapia może znacząco spowolnić pogarszanie się sprawności i poprawić jakość życia. Obok leczenia farmakologicznego ogromną wagę przykładamy do terapii niefarmakologicznych. Prowadzimy codzienne zajęcia terapeutyczno- psychologiczne w ramach, których odbywają się: treningi funkcji poznawczych, ćwiczenia pamięci, muzykoterapia, arteterapia, terapia reminiscencyjna, socjalizacja, zajęcia ruchowe i wiele innych. Regularna aktywizacja stymuluje zachowane funkcje mózgu, wspiera samodzielność mieszkańców, poprawia ich samopoczucie i pomaga ograniczać stany depresyjne, które często pojawiają się szczególnie na początku choroby. Każdy plan terapeutyczny jest przygotowywany indywidualnie i dostosowany do możliwości oraz potrzeb mieszkańca. Skupiamy się przede wszystkim na wzmacnianiu zachowanych umiejętności i utrzymaniu ich jak najdłużej.

Jak personel komunikuje się z osobami chorymi?

Wraz z postępem choroby wielu mieszkańców doświadcza trudności z komunikacją, a niekiedy także afazji, czyli zaburzeń mowy utrudniających wyrażanie swoich potrzeb i emocji. Dlatego nasi pracownicy są specjalistycznie szkoleni z zakresu komunikacji z osobami z chorobami otępiennymi. W codziennej pracy wykorzystujemy komunikację niewerbalną, terapię reminiscencyjną opartą na przywoływaniu dobrze zachowanych wspomnień oraz elementy terapii walidacyjnej. Zamiast korygować mieszkańca czy przekonywać go do naszej rzeczywistości, staramy się zrozumieć jego emocje i odpowiednio na nie reagować. W wielu sytuacjach stosujemy także techniki odwracania uwagi i proponujemy aktywności, które pomagają wyciszyć napięcie oraz zmniejszyć poczucie zagubienia.

Takie podejście pozwala ograniczyć lęk, agresję i splątanie, a mieszkańcom daje większe poczucie bezpieczeństwa i spokoju.

Jak wspieramy rodziny?

Choroba Alzheimera dotyka nie tylko osoby chorej, ale również jej najbliższych. To często wieloletni proces pełen trudnych decyzji, zmęczenia i silnych emocji. Dlatego wsparcie rodzin jest jednym z najważniejszych elementów naszej pracy.

W przypadku osób przyjmowanych z zewnątrz do Centrum Alzheimera pierwszym krokiem jest spotkanie z rodziną. Uczestniczą w nim kierownik terapii i animacji, psycholog odpowiedzialna za Centrum Alzheimera oraz – w zależności od potrzeb – inni członkowie zespołu. Podczas rozmowy przeprowadzamy szczegółowy wywiad dotyczący dotychczasowego funkcjonowania chorego, jego przyzwyczajeń, zainteresowań oraz przebiegu choroby. Pozwala nam to lepiej przygotować indywidualny plan opieki i ułatwić mieszkańcowi adaptację w nowym miejscu. To spotkanie ma również bardzo ważny wymiar emocjonalny. Rozmawiamy z rodziną o tym, że przychodzi moment, w którym opieka nad bliską osobą wymaga wsparcia profesjonalistów. Decyzja o powierzeniu opieki specjalistycznemu zespołowi nie jest oznaką rezygnacji czy braku troski, ale wyrazem odpowiedzialności i chęci zapewnienia choremu jak najlepszej jakości życia.

Zachęcamy bliskich, aby po przekazaniu codziennej opieki specjalistom wrócili do swojej najważniejszej roli – roli córki, syna, żony, męża czy wnuka. Aby odwiedzali swojego bliskiego, spędzali z nim wartościowy czas, ale jednocześnie pamiętali o własnym zdrowiu fizycznym i psychicznym. Opiekun, który dba również o siebie, jest w stanie dłużej i lepiej wspierać osobę chorującą. To niezwykle ważny element procesu opieki. Po przyjęciu mieszkańca pozostajemy z rodziną w stałym kontakcie. Rozmawiamy telefonicznie, odpowiadamy na wiadomości e-mail, spotykamy się podczas wizyt i na bieżąco informujemy o stanie zdrowia, postępach terapii oraz codziennym funkcjonowaniu mieszkańca. Zależy nam, aby rodziny czuły się bezpiecznie i miały pewność, że ich bliski znajduje się pod profesjonalną opieką.

W przypadku mieszkańców, którzy już przebywają w naszym domu opieki i u których obserwujemy postęp choroby otępiennej, również spotykamy się z rodzinami. Wyjaśniamy, dlaczego warto rozważyć przeniesienie do Centrum Alzheimera oraz pokazujemy, jakie korzyści daje specjalistyczna opieka. Naszym celem jest zapewnienie mieszkańcowi jak największego komfortu, poczucia bezpieczeństwa i terapii dostosowanej do jego aktualnych potrzeb, a rodzinie – spokoju i świadomości, że ich bliski otrzymuje najlepszą możliwą opiekę.

Podkreślamy również, że choć choroba Alzheimera postępuje, nie oznacza to końca dobrego życia. Odpowiednia opieka, terapia, aktywizacja i wsparcie emocjonalne sprawiają, że osoby chorujące mogą nadal doświadczać radości, czuć się bezpiecznie, utrzymywać relacje z bliskimi i cieszyć się codziennością na miarę swoich możliwości.

Istotnym elementem naszego wsparcia są także spotkania edukacyjne „Kawka z Alzheimerem”. To otwarte wydarzenia skierowane do rodzin naszych mieszkańców, osób opiekujących się bliskimi z chorobą Alzheimera, specjalistów oraz wszystkich, którzy chcą lepiej zrozumieć choroby otępienne lub rozważają powierzenie opieki nad swoim bliskim naszemu Centrum Alzheimera. Podczas spotkań wyjaśniamy, czym jest choroba Alzheimera, jak przebiega, jak komunikować się z osobą chorującą, jak reagować na trudne zachowania oraz jak wspierać chorego, jednocześnie dbając o własne zdrowie i dobrostan.

Zapraszamy na bezpłatne spotkanie z cyklu Kawka z Alzheimerem, które odbędzie się w Rezydencji Na Dyrekcyjnej 22 września o godz. 15.30.

Temat spotkania: Choroba Alzheimera – czy można jej uniknąć?

Będzie to wykład doktor Małgorzaty Szymali-Pędzik , specjalistki medycyny rodzinnej i geriatrii, która pracuje w Rezydencji Na Dyrekcyjnej już 10 lat. Pani doktor ukończyła Wydział Lekarski Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Od 2016 r. jest związana z Kliniką Geriatrii USK we Wrocławiu, wcześniej przez wiele lat pracowała na oddziale Akutgeriatrie, Kliniken Erlabrunn w Niemczech. Brała udział w wyjazdach Polskiej Misji Medycznej do Rumunii, Czeczeni i Gruzji. Autorka prac naukowych, nauczyciel akademicki, prowadzi zajęcia ze studentami V i VI roku Wydziału Lekarskiego, jest także członkiem Dolnośląskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Gerontologii.

Wierzymy, że wiedza i wzajemna wymiana doświadczeń pomagają rodzinom lepiej odnaleźć się w nowej rzeczywistości i budować relację z bliskim opartą na zrozumieniu i poczuciu bezpieczeństwa.